Những chiếc lens mang phong cách hoài cổ và gọn gàng luôn có một sức lôi cuốn kỳ lạ với bản thân tôi. Lens tiêu cự 35 thậm chí còn có điểm quyến rũ chí mạng hơn nữa bởi đó là một góc nhìn yêu thích. Rất nhiều ảnh dù chụp khi lang thang hay chụp mẫu đều xuất phát từ chiếc Sony FE 35mm F1.8 huyền thoại. Huyền thoại ở đây không phải cái gì ghê gớm, nó chỉ là một chiếc lens rất quốc dân và chất lượng tốt cho ngàm Sony FE. Giờ có thêm nhiều lựa chọn từ các hãng third-party như Viltrox 35F1.8 EVO chẳng hạn, thì vị trí của nó cũng đã bớt hiển nhiên.
Nhỏ xinh nhưng cũng có vài thứ đáng kể: theo thông số hãng, Brightin Star 35 này nặng khoảng 218g, lấy nét gần nhất 0,3m và có 10 lá khẩu. Vòng khẩu chuyển được giữa click và de-click, tức là xoay có nấc hoặc trơn liên tục. Chừng ấy gói trong một thân lens gọn gàng, bảo sao tôi cứ muốn lắp lên a7C II.
Để làm một chiếc lens 35mm F1.4 AF gọn kiểu pancake có lẽ không dễ. Sigma đã ra mắt 35mm F1.4 DG II Art rất đáng để mắt tới, và chẳng kém cạnh gì Sony 35mm F1.4 GM. Hai khủng long này hợp nhất cho những buổi Portrait chuyên nghiệp, chứ không phải combo mà tôi muốn mang đi lang thang. Và khi Brightin Star ra mắt chiếc 35mm thuần cơ, quay tay dành cho Sony FE này, lại còn có màu bạc, nó đã lập tức gây sự chú ý với tôi.
Phải thành thật là tôi đã xem nhiều review về chiếc lens nhỏ bé xinh xắn này, để tự thuyết phục mình rằng chất lượng quang học của nó cũng khá quan trọng với mình chứ không chỉ vì cái mã bề ngoài. Tuy thế rốt cuộc, cái gì đẹp cũng có một sức tàn phá đáng kể cho hầu bao, mà ấy là nó còn không quá đắt nữa chứ. Thực ra, ta có một lựa chọn cũng màu bạc và rẻ hơn chính là PERGEAR 35mm F1.4 MF. Có điều, qua những review tôi đã xem, Brightin Star có vẻ được đánh giá nhỉnh hơn về độ nét và chất lượng quang học.
I. Brightin Star này chả nét gì cả!
Nói thế cũng hơi phũ phàng, nhưng độ nét của Brightin Star 35mm F1.4 không phải là thế mạnh bẩm sinh. Trong những ảnh tôi chụp ở f/1.4, ngay cả trung tâm cũng chưa sắc như mong đợi, vẫn có một cái halo gì đó mờ ảo, mà ta sẽ tự thuyết phục mình gọi đó là — character. Rìa ảnh có lúc loèn nhoèn, còn flare thì cũng có dịp tung bay trong những góc sáng tôi gặp. Đấy là trải nghiệm của tôi với những khung hình ấy, chứ không có nghĩa cứ giơ lens lên là ảnh sẽ như vậy.
Mà character cũng không có nghĩa mọi lỗi quang học tự nhiên biến thành ưu điểm. Mềm, viền tím hay flare vẫn có thể làm hỏng một tấm ảnh. Chỉ là có lúc cái vẻ mờ ảo ấy hợp với không khí tôi mong muốn; lúc khác thì không. Gọi nó có cá tính không giúp một tấm trượt nét bỗng thành thú vị.
Vậy đã có Sony 35mm F1.8 và 40mm F2.5G rồi, tôi còn mua nó làm gì? Chiếc 35 là lựa chọn quen tay khi muốn chụp được ảnh; 40G thì nhỏ gọn, sắc nét, sinh ra để cặp với a7C II đi hằng ngày. Brightin Star không lấp một khoảng tiêu cự còn thiếu. Nó cho tôi một lý do để chụp khác đi: tự chọn điểm nét, xoay vòng nét, chậm lại và chấp nhận bỏ lỡ nhiều hơn. Nói thế nghe có vẻ hợp lý hơn một chút so với “vì nó đẹp”. Nhưng đúng là nó đẹp thật.
Do Brightin Star 35mm F1.4 là một chiếc dumb lens thuần, không có tiếp điểm điện tử để chuyển dữ liệu vào camera, camera không nhận được khẩu độ hay thông tin nhận diện ống kính; tốc độ và ISO vẫn được ghi bình thường. a7C II vẫn có Focus Magnifier, nhưng với chiếc lens này, máy không biết tôi đang xoay vòng nét để tự kích hoạt phóng đại. Vì thế tôi phải gán Focus Magnifier vào một nút thuận tay rồi chủ động bấm khi cần kiểm tra nét.
MENU → Setup → Operation Customize → Custom Key/Dial Set (chụp ảnh) → chọn nút muốn gán → Focus Magnifier.
II. Những điều hay ho khi chụp ảnh đường phố
Thành thật, street photography cũng không phải là địa hạt nơi tôi có nhiều kinh nghiệm. Tuy nhiên, ta hay gặp một câu truyền miệng nổi tiếng: “F8 and be there”. Nó như lời nhắc hãy có mặt, sẵn sàng và có đủ độ sâu trường ảnh để bớt bỏ lỡ khoảnh khắc. Street vẫn có thể là một chi tiết, một nhân vật được tách khỏi nền, chứ không nhất thiết phải thu hết bối cảnh vào vùng nét, nhưng nếu đủ thông tin sẽ cho ta nhiều không gian hậu kỳ hơn. Khi muốn giữ nhiều lớp cảnh phố, f/8 là một điểm bắt đầu khá tiện, miễn là ánh sáng và tốc độ chụp cho phép. Lúc này, chuyện Brightin Star mềm ở khẩu lớn cũng bớt đáng ngại.
Tôi có thể thử zone focus, đặt nét sẵn khoảng 3–5m tùy cảnh rồi chờ chủ thể đi vào vùng nét chấp nhận được. Cách này giúp bớt phải xoay vòng nét từng tấm, nhưng không phải cứ f/8 và hơn 3m là mọi thứ từ gần tới vô cực đều nét. Vẫn phải ước lượng khoảng cách, để ý chủ thể và kiểm tra lại khi đổi bối cảnh.
III. Cuộc dạo chơi tưởng chừng không có ảnh
Hà Nội mùa thu dịp này khá đẹp, không quá nóng và mưa tiết chế, bầu trời cũng đủ trong xanh. Tôi chọn đi ra phố, bắt đầu từ Cột Cờ, dạo qua Hoàng thành, và cảm thấy khá tiếc nuối vì không tới sớm để đón những ánh mai xuyên qua kẽ lá, rọi lên hàng người đang tất bật cho buổi sáng của chính họ. Ngay lúc này, tôi nhận ra sự khó khăn trong lấy nét chính xác: mỗi lần cần phóng đại trên a7C II, tôi lại phải chủ động bấm nút, thêm một thao tác giữa lúc khoảnh khắc biến mất. Dưới trời nắng, focus peaking cũng không đủ dễ nhìn để tôi tự tin khi mở khẩu lớn. Những chấm đỏ li ti vẫn thấy đấy, nhưng chúng chỉ hỗ trợ quan sát, không bảo đảm chủ thể đã in focus; kết quả là tôi trượt nét khá nhiều.
Buổi sáng không có nhiều tấm ưng ý, tới chiều, tôi đi lang thang qua đường Thanh Niên để tìm kiếm thêm một vài góc nhìn rộng hơn. Dù nắng nhưng không khí thu khá dễ chịu. Một bà cụ ngồi một mình hóng mát ngóng ra hồ Trúc Bạch, bên cạnh là chiếc xe và trên tay là quạt có dán cờ Tổ quốc. Không rõ cụ ra đây ngồi bằng cách nào vì chẳng có ai ở xung quanh. Đối diện bên kia đường, một bác xích lô đang ngồi chờ buổi chiều xuống dưới hàng cây si ven Hồ Tây. Con đường lúc này không nhiều xe qua lại, nên mang theo chút gì đó dịu êm và tĩnh lặng. Trong loạt ảnh tôi chụp dưới nắng mạnh hôm ấy, viền tím xuất hiện khá rõ ở một số vùng tương phản cao, cái này không khó khi xử lý trong Lightroom.
Sau đó tạt qua Hàng Mã để vớt nốt không khí Trung thu còn sót lại. Đây cũng là lúc có thể thực tập mở khẩu và kiểm soát nét: vừa muốn bắt kịp khoảnh khắc, vừa muốn thử DOF thật nông, không dễ dàng gì. Tuy vậy, có những tấm ở f/1.4 khiến tôi rất thích, với nền bokeh hơi xoáy quanh tâm trong những khung hình ấy. Sau một buổi loay hoay vì độ nét, cuối cùng cũng có lúc tôi thấy cái vẻ mờ ảo này hợp với không khí.
IV. KẾT LUẬN
Tổng kết lại, tôi có một trải nghiệm khá ổn với Brightin Star 35mm F1.4. Lúc đầu có chút khó khăn, nhưng càng về sau, việc quen tay lấy nét và tùy chỉnh a7C II biến nó thành những thử nghiệm thú vị. Vòng lấy nét chặt vừa phải giúp tôi kiểm soát dễ hơn khi có thời gian, dù gặp cảnh chuyển động thì vẫn phải chấp nhận hụt. Nếu ưu tiên của bạn là độ sắc nét ngay ở f/1.4, đây có lẽ không phải lựa chọn đầu tiên. Nhưng nếu bạn tìm một trải nghiệm MF có bề ngoài xinh đẹp, nhỏ gọn và ăn rơ với những chiếc máy mang dáng hoài cổ như a7C II silver hoặc Nikon Zf, thì đây là một ống kính đáng để thử. Với tôi, nó không thay thế 35/1.8 hay 40G. Nó đẩy lùi lại cảm giác nóng vội hấp tấp, chấp nhận sự thiếu hoàn hảo và để mọi thứ tùy duyên hơn, cho dù có lẽ, sẽ mang về ít ảnh chọn được.
